• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
  • https://www.facebook.com/pages/Karsniya-KAPI-K%C3%96Y%C3%9C/387816791306924?fref=ts
  • https://twitter.com/karsniyali
    • 6. Acı Su ve Yayla Festivalinden
    • Kışlalarımız (Yaylalar)
    • Oktay AKPINAR'ın arşivinden
    • Yasak'dan
    • Panteb'dan
    • Sözü olan erlerin meydanı "Cami Kapısı"
    • Kürdevanın eteğinde "Karsniya Koyunları"
    • Muhtarımızın
    • Festivalimizden 2019
    • Karsniya'da Kış
    • Ertuğrul AKPINAR arşivinden
    • Cami Kapısı Sohpetlerinden
    • Şifa kaynağımız "ÇERMİK"
    • Camimiz
    • Alettebler
    • Karsniyaspor Antrenmanda
Fevzi DURMUŞ
fevzidurmus008@gmail.com
YAYLAYA ÇIKIŞ
25/03/2013
    Tarım ve hayvancılıkla uğraşan köylümüz, ilkbahar gelince hayvanları ile birlikte daha yüksek yerlere göç ederler. Bazı köyler birden fazla yaylaya göç ederken bazıları tek yayla ile yetinirler. İlk çıkılan yaylaya “mezra” denir. Mezrada ve daha yukarıdaki yaylada yazı geçirdikten sonra tekrar mezraya gelinir ve kışa doğru tekrar köye dönülür. Yaylaya göç etmeye “Yaylaya Çıkış” adı verilir. Yaylada yağ, peynir ve lor gibi kışlık ağartıyı yapan ve işleri yöneten evin hanımına da “Şaşort” denir. Genelde ailenin en kıdemli hanımı bu görevi üstlenir. Zira şaşort üstün bir saygınlığa sahiptir. İnekler, öküzler ve danalar gibi büyükbaş hayvanlar ayrı, ayrı otlatıldığı için köylü, bunlar için yeter sayıda çoban tutar, bunların bir arada olmalarına “nahır”,çobanlarına da “nahırcı “denir. Koyunlar ve kuzular da ayrı, ayrı otlatılır, bunların bir arada olmalarına da “sürü” adı verilir. Genelde evin erkek çocukları kendi sürülerinin çobanı olurlar.

     Çadır Dağı eteklerinde kurulu olan Ardanuç-Yolağzı Köyü de tek yaylası olan bir köydür. Yalnız her şeyleri olan öküzlerine biraz daha ayrıcalık tanımışlar; Anç ve Ançkora Köyleri öküzleri ile birlikte Bilbilan Yaylası’nda da yayılma hakkı tanımışlardır. Öykümüz, adı geçen köyde geçmektedir.
      İlkbahar gelende öküzler tarlada çifte koşulurken nahırlar ve sürüler otlağa çıkartılır. Bir müddet sonra çayırlar, tarlalar koruma altına alınır, nahır ve sürüler köy meydanında toplanarak Çatalyol’dan Köy Sırtı’na doğru çamurlu yoldan otlaklara doğru gidip -dönmek zorunda kalırlardı. Nahır ve sürüler yolda ilerlerken derin çukurlar, hendekler oluşturur; dana ve kuzular bu yoldan gidemez, onları da çobanları, Mezarlık veya Korh Otlağına götürürlerdi. Ekim işleri tamamlanıncaya kadar yoldaki çamurlar kurumaya başlar, yayla otlakları bin bir çiçeğe bürünür ve yaylaya çıkma zamanı gelir. Köy İhtiyar Heyeti, 15 Mayıs1950 gününü Yaylaya Çıkma günü olarak duyurur. Köy Bekçisi Muhammet Acar kapı kapı dolaşarak herkesi haberdar eder. Köyde başka bir heyecan başlar. Erkekler yayla evlerini, kızaklarını tamir etmeye başlarken hanımlar, yaylaya gidecek yatak-yorganı cecimlerle denk etmeye, kap-kaçağı küleklere ve kaplarına doldurmaya başlarlar. Hareket saatine geç kalmamak için yaylaya gidecek aileler, o sabah daha erken kalkar. En yeni elbiselerini giyerler ve kızaklarına hazırladıkları eşyaları yükler, iplerle sıkı sıkıya bağlar ve öküzleri kızaklara koşarlar. Ailenin şaşortu süslenmiş atına biner ve öne geçer, köy meydanında toplanmaya başlanılır. Hareket saati gelince İmam Rıdvan Pehlevan yönetiminde Tekbir getirilir, dualar okunur ve “Ya Bismillah, Ya Allah” diyerek yola düşülür. Her ailenin önünde at üstünde şaşort, arkasında kızağı ve öküzleri yöneten aileden bir kişi, kızağın yanlarında ve peşinde ellerinde ev eşyalar ile diğer ev halkı yürümeye başlar. Uzun yola dayanamayacak durumda olan yeni doğmuş kuzu ve danalar, şaşortun heybesinde hallerinden memnun yol almakta diğer nahır ve sürüler ise çobanları yönetiminde Uzunçayır üstünden yaylaya yaklaşmışlardır bile. Kafilenin öncüleri Çatalyolu yarılamış, arkadan gelenler de köy İlkokulunu geçmişlerdi ki bu ahenkli gidişte bazı aksaklıklar olmaya başlar. Bazı kızaklar durur, bazıları onların yanından geçer, giderler. Kafilenin sırası ve düzenli geçişi bozulur. Duran kızakların kopoları kırılmış, yardım edilecek bir durum da yoktur. Bilindiği gibi kopolar, kızağın sürütme denen iki alt parçasını üst tabla kısmına bağlayan direkleridir. Bunları kısa sürede onarılması olası değildir. Üstelik kızakları duran kişiler, İmam Rıdvan Pehlevan ve M.Ali Pehlevan gibi hatırlı ve sanatkâr kişilerdir. Kızakları bozulmadan çukurlara düşe kalka giden kızak sahipleri ise Veysel Yüksel, İskender Durmuş gibi gelişi güzel araç-gereçlerini yapan fukaralara aittir. Kafilenin önünde gitmekte olanlardan Veysel Yüksel’in olanlardan haberi yoktur. Geride kalanların yetişmeleri için Köysırtı’nda mola verir ve durumu anlamaya çalışır. Çatalyol yokuşunda bazı kızakların kaldığını, öküzlerinin yol kenarında otladığını ve aile bireylerinin de kafile ile geldiğini görür. Duran kızakların yanından geçip gelmekte olan Nazım Yenigün ile uzaktan uzağa aralarında aşağıdaki konuşma geçer.

-Olaaa Nazım!..Ahu ,kızahlara na oldi,naya gelmiyerlaaar?

-Kopolari kırılmış Emiii,kopolariii!...

-Ola, kimun kızahlariii?

-Ridvan Ağaaa, M.Ali Ustaaaa, daha da vaaar….

     Veysel Yüksel, duruma üzülür ve hayret eder. Çünkü en sağlam ve kullanışlı araç-gereç yapan kişilerin kızakları yolda kalmış kendileri ise sorunsuz yayla yolunu yarı etmişlerdi. Kızakları bozulmayanlar yüklerini yaylada indirdikten sonra tekrar geri dönerler ve onların yüklerini de yayla evlerine ulaştırırlar. Ancak eğlenmeyi de ihmal etmezler.Birbirlerine “Düz ovada hep fukara kalacak degilya..”,”Ola kimin koposi  kırıldiiiı?” diye alttan alta dalgalarını geçmeyi de göz ardı etmezler.Durumu merak eden M.Ali Usta sağlam kızakların kopolarını incelediğinde, yuvalarında fıldır fıldır oynadığını; halbuki kendilerinin torpu ve zımpara yaparak sıkı geçme yaptıklarını hatırlar.O kızakların çukura düştüğünde esnediğinden kırılmadığını,kırılanlarda ise tam tersi olduğunu anlar. 
    Hatalar öğrenildikten sonra herkesin eski neşesi yerine gelir. O akşam cemaatle akşam namazını yeşil çimenler üzerine serdikleri cecimler üzerinde kılarlar. Daha sonra ortada büyük bir ateş yakarlar. Çocukları ve eşleri önünde güreş tutar, türküler eşliğinde mahalli oyunlarını oynamaya başlanır. Bu eğlenceler bir hafta kadar devam eder. Daha sonra şaşort ve yardımcılarının dışındakiler köylerine dönerler. Yaylada kalan çocuklar hayvanlarını otlatırken koco, mila oynar, derelerde çimer, mantar, çam sakızı, mahsu toplar. Şaşortlar da yün eğirir, çorap dokur ve bir kışlık ağartı hazırlayabilmenin telaşındadırlar. Yaylacılık yapan kişiler, o günleri andıkça niçin gözleri yaşarır ki?

                                                                                             Fevzi Durmuş

                                                                                           Yakacık,23.10.2012



2777 kez okundu. Yazarlar

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın

Yazarın diğer yazıları

22-BİR ZAMANLAR KÖYLERDEKİ İLETİŞİM - 21/03/2019
Artvin yöresindeki köylerimize 1950’li yıllarda ülke haberleri pek fazla zamanında ulaşmazdı.
Binlerce Ağacı Katledenler - 11/11/2014
YAŞ AĞACA BALTA VURAN EL ONMAZ!..
Bir Zamanlarda ÖKÜZLERİMİZ - 15/12/2013
İnsanoğlu tarihlerinin ilk zamanlarında, eti ve derisi için avladıkları hayvanlardan bazılarını ehlileştirerek süt ve güçlerinden de istifade etmeye başlamışlardı.
SİZ HİÇ KUŞ YENKDİNİZ Mİ? - 20/02/2013
Bu nasıl soru veya yazı başlığı diyebilirsiniz. Duymamışsanız haklı da olabilirsiniz. Ancak köyümde, küçük çocukluğumda böyle bir geleneğimiz vardı. Bu geleneğin ne kadar yaygın olduğunu bilmediğim gibi faydalı veya saçma bir gelenek olup olmadığını
KÜRDEVAN - 23/10/2011
Kürdevan ,Ardanuç ilçemizin sınırları içerisinde 3050 mt. yüksekliğinde bir dağdır. Dağın ilçe merkezine bakan eteklerinde ;Hamurlu,Beratlı, Yolağzı ve Yaylacık Köyleri bulunmaktadır
Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi1
Bugün Toplam62
Toplam Ziyaret340181
Saat
Hava Durumu
AlışSatış
Dolar32.758032.8893
Euro35.021935.1622